Utrata pracy kilka lat przed emeryturą to jedna z najtrudniejszych sytuacji na rynku pracy: pracodawcy niechętnie zatrudniają osoby 55+, a do emerytury wciąż daleko. Dla części z nich państwo przewiduje świadczenie przedemerytalne – stałą, comiesięczną wypłatę z ZUS aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Nie jest to jednak „wcześniejsza emerytura” dla każdego. Decydują: przyczyna utraty pracy, wiek, staż, a przede wszystkim to, czy wcześniej przez 180 dni pobierało się zasiłek dla bezrobotnych.
Z tego artykułu dowiesz się:
- ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku i od czego ZUS potrąca podatek,
- komu przysługuje świadczenie przedemerytalne – sześć grup uprawnionych z wiekiem i stażem,
- dlaczego bez 180 dni zasiłku dla bezrobotnych świadczenia nie będzie i ile jest czasu na wniosek,
- ile można dorobić na świadczeniu przedemerytalnym bez zmniejszenia i zawieszenia,
- czy świadczenie przedemerytalne wlicza się do emerytury i czym różni się od zasiłku przedemerytalnego.
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku
Kwotę świadczenia określa art. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 115). Podlega ona corocznej waloryzacji 1 marca, na tych samych zasadach co emerytury i renty (art. 3 ust. 2). Od 1 marca 2026 r. świadczenie przedemerytalne wynosi 1993,76 zł brutto miesięcznie – taką kwotę podaje rządowy serwis Zielona Linia.
To kwota jednakowa dla wszystkich uprawnionych, niezależna od dawnej pensji i stażu. Wyjątek dotyczy osób, które dostały świadczenie po utracie renty z tytułu niezdolności do pracy – ich świadczenie „nie może być wyższe niż ostatnio otrzymywana renta” (art. 3 ust. 1).
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne na rękę? ZUS jest płatnikiem podatku – zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o PIT organy rentowe pobierają zaliczki na podatek od wypłacanych „świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych”. Z kwoty brutto potrącana jest też składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dokładna kwota netto zależy od tego, czy ZUS stosuje w zaliczce kwotę zmniejszającą podatek, dlatego najpewniej sprawdzić ją w decyzji albo na koncie PUE/eZUS.
Komu przysługuje świadczenie przedemerytalne
Ustawa przewiduje sześć grup uprawnionych (art. 2 ust. 1). W każdej liczy się wiek i okres uprawniający do emerytury w dniu utraty pracy lub dochodu – ustalany według przepisów o emeryturach z FUS, czyli razem z okresami składkowymi i nieskładkowymi.
| Kto | Wiek (kobieta / mężczyzna) | Okres uprawniający do emerytury (K / M) | Dodatkowy warunek |
|---|---|---|---|
| zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy | 55 / 60 lat | 30 / 35 lat | co najmniej 6 miesięcy u tego pracodawcy |
| zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy – długi staż | bez wymogu wieku | 35 / 40 lat | co najmniej 6 miesięcy u tego pracodawcy |
| pracownik przy likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy | 56 / 61 lat | 20 / 25 lat | co najmniej 6 miesięcy u tego pracodawcy |
| pracownik przy likwidacji lub niewypłacalności – długi staż | bez wymogu wieku | 34 / 39 lat do końca poprzedniego roku | co najmniej 6 miesięcy u tego pracodawcy |
| przedsiębiorca po ogłoszeniu upadłości | 56 / 61 lat | 20 / 25 lat | co najmniej 24 miesiące działalności ze składkami |
| osoba po utracie renty z tytułu niezdolności do pracy | 55 / 60 lat | 20 / 25 lat | renta pobierana nieprzerwanie co najmniej 5 lat, rejestracja w urzędzie w ciągu 30 dni |
| opiekun po utracie świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna | 55 / 60 lat | 20 / 25 lat | świadczenie pobierane nieprzerwanie co najmniej 365 dni, rejestracja w ciągu 60 dni |
Grupa opiekunów obejmuje osoby, które przez co najmniej rok pobierały świadczenie pielęgnacyjne albo zasiłek dla opiekuna i straciły je, np. po śmierci podopiecznego. Najczęstsza droga to jednak zwolnienie z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Art. 2 ust. 1 pkt 2 wymaga, by osoba „do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy (…), w którym była zatrudniona przez okres niekrótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn”. Przyczyny dotyczące zakładu pracy obejmują m.in. zwolnienia grupowe i indywidualne z przyczyn niedotyczących pracownika, ogłoszenie upadłości lub likwidację pracodawcy, likwidację stanowiska oraz rozwiązanie umowy przez pracownika z winy pracodawcy (art. 55 § 1 i 1¹ KP). Jak wygląda zwolnienie przy likwidacji firmy, także w czasie choroby, opisujemy w tekście o likwidacji firmy a pracowniku na L4.
Ważne! Świadczenia przedemerytalnego nie dostanie osoba, która sama złożyła wypowiedzenie albo rozstała się z pracodawcą za porozumieniem stron z innych powodów niż przyczyny dotyczące zakładu pracy. Przy planowanym odejściu z pracy tuż przed sześćdziesiątką tryb rozwiązania umowy ma więc kluczowe znaczenie, a samo świadczenie przedemerytalne nie daje prawa do odprawy emerytalnej.
Pozostałe grupy – brzmienie przepisów
Przy pozostałych grupach warto znać dokładne sformułowania ustawy, bo to na nie powołuje się ZUS w decyzji. Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która:
- przy likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy – „do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy”, u którego pracowała co najmniej 6 miesięcy, ukończyła 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna) i ma staż 20 lub 25 lat (pkt 1),
- prowadziła firmę – „do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres niekrótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność” i opłacała za ten okres składki na ubezpieczenia społeczne (pkt 3),
- straciła rentę – „zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat” (pkt 4),
- była opiekunem – zarejestrowała się w urzędzie pracy „w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego” albo zasiłku dla opiekuna, „pobieranych nieprzerwanie przez okres co najmniej 365 dni” (pkt 4a),
- ma bardzo długi staż przy likwidacji – „do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy” z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy miała okres uprawniający do emerytury co najmniej 34 lata (kobieta) lub 39 lat (mężczyzna) (pkt 6).
Prawo do świadczenia przedemerytalnego mają też osoby wymienione w ustawie o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, po spełnieniu warunku 180 dni zasiłku (art. 2 ust. 6).
Warunki wspólne: 180 dni zasiłku i 30 dni na wniosek
Samo spełnienie warunków z tabeli to za mało. Art. 2 ust. 3 stanowi, że świadczenie przysługuje „po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych”, jeżeli osoba:
- „nadal jest zarejestrowana jako bezrobotny”,
- „złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych”.
Po zwolnieniu trzeba więc od razu zarejestrować się w urzędzie pracy i przejść cały okres zasiłku – ile on wynosi i kto go dostaje, opisujemy w tekście o zasiłku dla bezrobotnych. Do 180 dni wlicza się także okresy, w których zasiłek nie przysługiwał z powodu karencji, oraz „okresy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (…) albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych” podjęte w tym czasie. Jeśli taka praca skończy się po upływie 180-dniowego okresu pobierania zasiłku, wniosek składa się w ciągu 30 dni od jej zakończenia (art. 2 ust. 5).
Uwaga! Przekroczenie 30-dniowego terminu oznacza odmowę świadczenia. ZUS może przywrócić termin tylko „w szczególnie uzasadnionych przypadkach”, na wniosek zainteresowanego (art. 2 ust. 4) – np. przy udokumentowanej chorobie. Lepiej nie liczyć na ten wyjątek.
Czy spełniam warunki – sprawdź
Przy likwidacji z długim stażem liczy się staż do 31 grudnia roku poprzedzającego zwolnienie.
Wniosek o świadczenie przedemerytalne i wypłata
Wniosek składa się w ZUS właściwym dla miejsca zamieszkania – osobiście, pocztą albo przez PUE/eZUS. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawo do świadczenia ustala się „od następnego dnia po dniu złożenia wniosku wraz z dokumentami”. Do wniosku dołącza się m.in.:
- zaświadczenie z urzędu pracy o 180 dniach pobierania zasiłku dla bezrobotnych i o tym, że nadal jesteś zarejestrowany,
- świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający przyczynę rozwiązania umowy,
- dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe – takie same jak do emerytury.
Świadczenie wypłaca się co miesiąc w terminie wskazanym w decyzji ZUS. Za niepełny miesiąc kwotę dzieli się przez liczbę dni w miesiącu i mnoży przez dni, za które świadczenie przysługuje (art. 9).
Ile można dorobić na świadczeniu przedemerytalnym
Dorabianie jest dozwolone, ale ZUS kontroluje przychód. Zasady wyznacza art. 5, a kwoty ogłasza Prezes ZUS. Zgodnie z komunikatem z 12 lutego 2026 r. od 1 marca 2026 r.:
| Przychód miesięczny | Skutek | Kwota od 1.03.2026 |
|---|---|---|
| do 25% przeciętnego wynagrodzenia | świadczenie w pełnej wysokości | do 2225,90 zł |
| powyżej 25%, do 70% przeciętnego wynagrodzenia | zmniejszenie o kwotę przekroczenia | 2225,91 – 6232,50 zł |
| powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia | zawieszenie świadczenia | powyżej 6232,50 zł |
W skali roku rozliczeniowego (od 1 marca do końca lutego) progi wynoszą 26 710,80 zł i 74 790,00 zł. Zmniejszenie nie może obniżyć świadczenia poniżej kwoty gwarantowanej – ustawa podaje ją jako 800,35 zł, czyli połowę kwoty bazowej, i waloryzuje razem ze świadczeniem (art. 5 ust. 4).
Przykład: Pani Irena pobiera świadczenie 1993,76 zł i dorabia na umowie zlecenia za 3000 zł miesięcznie. Przekracza dopuszczalną kwotę o 774,10 zł (3000 − 2225,90), więc ZUS zmniejsza świadczenie o tę kwotę – do 1219,66 zł. Gdyby zarabiała 6500 zł, przekroczyłaby graniczną kwotę i świadczenie zostałoby zawieszone.
O przychodzie trzeba niezwłocznie powiadomić ZUS, a po zakończeniu roku rozliczeniowego – do 31 maja – podać jego wysokość (art. 6 ust. 2). ZUS rozlicza przychód rocznie albo miesięcznie, w zależności od tego, co jest korzystniejsze. Przychód liczy się tak jak przy emeryturach i rentach, czyli m.in. z pracy, zlecenia i działalności gospodarczej.
Kiedy świadczenie przedemerytalne się kończy
Art. 4 ust. 1 wymienia przypadki, w których prawo do świadczenia ustaje:
- na wniosek osoby pobierającej świadczenie,
- w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury przyznanej decyzją,
- z dniem ukończenia 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę,
- z dniem nabycia lub objęcia w posiadanie nieruchomości rolnej powyżej 2 ha przeliczeniowych,
- ze śmiercią uprawnionego – wtedy osobie, która pokryła koszty pogrzebu, przysługuje zasiłek pogrzebowy (art. 10).
Świadczenie zawiesza się natomiast, gdy uprawniony nabędzie prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy albo zacznie pobierać rentę z instytucji zagranicznej (art. 4 ust. 2). Z przyczyn niezwiązanych z przychodem świadczenie nie jest więc przerywane – nawet długa choroba nie odbiera do niego prawa. O ochronie pracownika w wieku przedemerytalnym, zanim straci pracę, piszemy w tekście o tym, ile można chorować przed emeryturą.
Czy świadczenie przedemerytalne wlicza się do emerytury
Częściowo. Art. 7 pkt 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zalicza okres „pobierania zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego” do okresów nieskładkowych. Liczy się on więc do stażu, np. przy ustalaniu prawa do minimalnej emerytury, ale jako okres nieskładkowy – w ograniczonym zakresie względem okresów składkowych.
Świadczenie przedemerytalne nie jest natomiast tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego nie powiększa kapitału na koncie emerytalnym. Emerytura w nowym systemie zależy od zgromadzonych składek – kilka lat na świadczeniu przedemerytalnym jej nie podniesie.
Ważne! Po ukończeniu 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna) prawo do świadczenia wygasa samo, ale emerytura nie przychodzi automatycznie. Wniosek o emeryturę warto złożyć z wyprzedzeniem, żeby uniknąć przerwy w wypłatach.
Zasiłek przedemerytalny a świadczenie przedemerytalne
Te dwie nazwy często się mylą. Według definicji GUS zasiłek przedemerytalny to „świadczenie pieniężne przyznawane przez ZUS osobie w wieku przedemerytalnym, która utraciła swoje jedyne źródło utrzymania”, a świadczenie przedemerytalne – świadczenie wypłacane po spełnieniu warunków wspólnych i indywidualnych, m.in. stażu, wieku i przyczyny utraty pracy.
Dziś osoby tracące pracę przed emeryturą składają wniosek o świadczenie przedemerytalne na podstawie ustawy z 2004 r. Oba świadczenia wypłaca ZUS i w praktyce podlegają tym samym regułom: te same limity dorabiania z komunikatu Prezesa ZUS oraz te same przesłanki ustania prawa. Dlatego wszystko, co napisaliśmy wyżej o dorabianiu i zakończeniu wypłat, dotyczy również osób pobierających zasiłek przedemerytalny.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku?
Od 1 marca 2026 r. 1993,76 zł brutto miesięcznie. Kwota jest jednakowa dla wszystkich i rośnie co roku 1 marca wraz z waloryzacją emerytur. ZUS pobiera od niej zaliczkę na podatek i składkę zdrowotną.
Jak długo można być na świadczeniu przedemerytalnym?
Do dnia poprzedzającego przyznanie emerytury, najdłużej do ukończenia 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Wcześniej prawo ustaje m.in. na wniosek albo po nabyciu gospodarstwa rolnego powyżej 2 ha przeliczeniowych.
Czy trzeba pobierać zasiłek dla bezrobotnych, żeby dostać świadczenie przedemerytalne?
Tak. Każda z grup uprawnionych musi najpierw pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni, nadal być zarejestrowana w urzędzie pracy i złożyć wniosek w ZUS w ciągu 30 dni od wydania zaświadczenia o tym okresie.
Ile można dorobić na świadczeniu przedemerytalnym?
Od 1 marca 2026 r. do 2225,90 zł miesięcznie bez żadnych skutków. Przy przychodzie do 6232,50 zł świadczenie zmniejsza się o kwotę przekroczenia, a powyżej tej kwoty jest zawieszane.
Czy świadczenie przedemerytalne wlicza się do emerytury?
Okres pobierania świadczenia jest okresem nieskładkowym, więc liczy się do stażu w ograniczonym zakresie. Nie są od niego odprowadzane składki emerytalne, dlatego nie powiększa kapitału, od którego zależy wysokość emerytury w nowym systemie.
Czy po wypowiedzeniu umowy przez pracownika przysługuje świadczenie przedemerytalne?
Nie. Umowa musi zostać rozwiązana z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy. Wyjątkiem jest rozwiązanie umowy przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, które ustawa o rynku pracy zalicza do przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Warto zapamiętać
- Świadczenie przedemerytalne od 1 marca 2026 r. wynosi 1993,76 zł brutto – tyle samo dla wszystkich uprawnionych.
- Najczęstsza droga: zwolnienie z przyczyn dotyczących zakładu pracy, wiek 55/60 lat i staż 30/35 lat albo sam staż 35/40 lat.
- Najpierw 180 dni zasiłku dla bezrobotnych, potem tylko 30 dni na wniosek w ZUS.
- Dorabiać można do 2225,90 zł bez skutków, powyżej 6232,50 zł świadczenie jest zawieszane.
- Świadczenie kończy się w wieku 60/65 lat – wniosek o emeryturę trzeba złożyć samodzielnie.
Podsumowanie
Jeśli straciłeś pracę tuż przed emeryturą, zacznij od sprawdzenia trzech rzeczy: przyczyny rozwiązania umowy w świadectwie pracy, wieku w dniu zwolnienia i stażu emerytalnego. Jeśli pasujesz do jednej z grup, od razu zarejestruj się w urzędzie pracy – bez 180 dni zasiłku świadczenia nie będzie – i pilnuj 30-dniowego terminu na wniosek w ZUS. Osoby, które nie spełniają warunków, mogą sprawdzić inne formy wsparcia, np. emeryturę pomostową przy pracy w szczególnych warunkach.
Świadczenie przedemerytalne to pomost do emerytury dla osób zwolnionych nie z własnej woli – ale tylko wtedy, gdy przejdą przez 180 dni zasiłku i zdążą z wnioskiem.
Źródła:
- Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 115), art. 2–7, art. 9, art. 10
- Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie dopuszczalnej kwoty przychodu, granicznej kwoty przychodu oraz rocznej dopuszczalnej kwoty przychodu i rocznej granicznej kwoty przychodu, stosowanych przy zmniejszaniu lub zawieszaniu świadczeń przedemerytalnych oraz zasiłków przedemerytalnych
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.), art. 7 pkt 11
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592), art. 34 ust. 1 i 7
- Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620 ze zm.) – definicja przyczyn dotyczących zakładu pracy
- ZUS – Warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego
- Zielona Linia – Świadczenie przedemerytalne z ZUS
- GUS – Zasiłki i świadczenia przedemerytalne (definicja)
Stan prawny: październik 2026 r. Kwota świadczenia i limity przychodu obowiązują od 1 marca 2026 r. do kolejnej waloryzacji. O prawie do świadczenia rozstrzyga ZUS w decyzji.
