PPK a wynagrodzenie chorobowe – od czego naliczyć wpłaty za miesiąc z L4

Pracownik chorował trzy tygodnie, na liście płac ma dwie pozycje, a system pyta o podstawę wpłat do PPK. Odpowiedź nie leży w żadnym katalogu wyłączeń dla PPK, tylko w jednym odesłaniu: ustawa o PPK w ogóle nie definiuje wynagrodzenia po swojemu, lecz odsyła do podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych. Wszystko, co dalej – łącznie z chorobowym – rozstrzyga się już na gruncie przepisów ZUS.

Wpłaty liczysz od podstawy składek, a nie od kwoty wypłaty

Art. 2 ust. 1 pkt 40 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych definiuje wynagrodzenie jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe uczestnika PPK w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. To odesłanie ma dwa dopiski, o które najłatwiej się potknąć:

• liczysz bez stosowania ograniczenia z art. 19 ust. 1 ustawy o sus, czyli bez limitu trzydziestokrotności – po przekroczeniu rocznego limitu składki emerytalno-rentowe znikają, a wpłaty do PPK biegną dalej,
• z podstawy wyłącza się osoby na urlopie wychowawczym oraz pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Same stawki wynikają z dwóch kolejnych przepisów. Wpłata podstawowa podmiotu zatrudniającego to 1,5 % wynagrodzenia (art. 26 ust. 1), a dodatkowa – do 2,5 % (art. 26 ust. 2). Po stronie uczestnika wpłata podstawowa wynosi 2 % (art. 27 ust. 1), z możliwością obniżenia do 0,5 % oraz zadeklarowania wpłaty dodatkowej do 2 % (art. 27 ust. 3).

Ważne! Wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający nie są wliczane do wynagrodzenia stanowiącego podstawę obowiązkowych składek emerytalno-rentowych (art. 26 ust. 5). Nie tworzą więc spirali: od wpłaty pracodawcy nie liczysz kolejnych składek.

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek wypadają z podstawy

Skoro podstawą jest podstawa wymiaru składek emerytalno-rentowych, to pytanie „czy od chorobowego liczyć PPK” sprowadza się do pytania, czy chorobowe jest oskładkowane. Nie jest – ani wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z art. 92 Kodeksu pracy, ani zasiłki z ubezpieczenia społecznego nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Pełne rozliczenie kosztów po stronie firmy opisaliśmy w tekście o tym, jakie koszty ponosi pracodawca, gdy pracownik jest na L4 – tu nie powtarzamy tej mechaniki.

Drugi przepis domyka sprawę na wypadek nietypowych składników. Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek wyłącza z niej w § 2 ust. 1 pkt 24 „składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego (…), jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku”.

To ważne przy dodatkach wypłacanych mimo choroby – jeżeli przysługują za okres pobierania świadczenia chorobowego, nie wchodzą do podstawy składek, a więc i do podstawy wpłat do PPK. Samą kwotę świadczenia za czas niezdolności wylicza się osobno – mechanikę limitu 33 i 14 dni rozpisaliśmy w tekście o wynagrodzeniu chorobowym.

Uwaga! Odwrotna zależność też obowiązuje: wpłata pracownika do PPK nie pomniejsza podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku. Podstawę zasiłkową ustala się po odliczeniu składek społecznych finansowanych przez pracownika, a wpłata do PPK składką nie jest.

Policz wpłaty za miesiąc z chorobą

Przykład: Pani Marta ma 5600 zł wynagrodzenia zasadniczego i chorowała przez połowę września. Za przepracowaną część otrzymała 2800 zł, a za czas choroby 2240 zł wynagrodzenia chorobowego. Podstawą wpłat do PPK jest wyłącznie 2800 zł: pracodawca finansuje 42 zł (1,5 %), pracownica 56 zł (2 %). Od 2240 zł nie nalicza się nic.

Zasiłek macierzyński i urlop wychowawczy – wyłączone wprost

Te dwie sytuacje są nietypowe, bo osoby na urlopie wychowawczym i pobierające zasiłek macierzyński mają ustaloną podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych, finansowaną z budżetu państwa. Gdyby ustawa o PPK poprzestała na odesłaniu, wpłaty trzeba by naliczać także od nich.

Dlatego art. 2 ust. 1 pkt 40 kończy się jawnym wyłączeniem obu tych podstaw. Praktyczny wniosek dla kadr: przez cały urlop macierzyński i rodzicielski oraz przez urlop wychowawczy wpłat do PPK nie ma, mimo że uczestnictwo w programie trwa nieprzerwanie, a rachunek pracownika po prostu czeka.

Obniżona wpłata 0,5 % – próg sprawdzasz co miesiąc

Art. 27 ust. 2 pozwala uczestnikowi obniżyć wpłatę podstawową z 2 % do minimum 0,5 %, jeżeli jego wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Przy kwocie 4806 zł obowiązującej od 1 stycznia 2026 r. próg wynosi 5767,20 zł.

Haczyk siedzi w ust. 5 i przy chorobowym ujawnia się najczęściej: podmiot zatrudniający nie uwzględnia deklaracji obniżenia w każdym miesiącu, w którym wynagrodzenie uczestnika osiągane w tym podmiocie przekracza próg. Deklaracja nie wygasa – po prostu w danym miesiącu jej nie stosujesz.

Wskazówka: Zależność działa w obie strony. Miesiąc z długim L4 potrafi zbić podstawę poniżej progu, ale deklarację obniżenia uczestnik składa w miesiącu, w którym jego wynagrodzenie progu nie przekroczyło. Jeżeli takiej deklaracji nie ma, sama choroba niczego automatycznie nie obniża – naliczasz pełne 2 %.

Terminy: obliczasz w dniu wypłaty, przekazujesz do 15.

Art. 28 ust. 3 wiąże moment obliczenia z wypłatą: wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający oblicza się, a finansowane przez uczestnika oblicza i pobiera w terminie wypłaty wynagrodzenia. Przekazanie do instytucji finansowej następuje do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wpłaty obliczono i pobrano (art. 28 ust. 4).

Od 34. dnia niezdolności świadczenie finansuje już ZUS, a granicę między jednym a drugim opisuje osobny tekst o tym, kto płaci za L4. Dla wpłat do PPK ta granica nie ma znaczenia – ani wynagrodzenie chorobowe, ani zasiłek nie tworzą podstawy.

Z tego wynika odpowiedź na najczęstsze pytanie działów płac przy długich zwolnieniach: miesiąc, w którym pracownik otrzymał wyłącznie zasiłek, jest miesiącem bez wpłaty do PPK – nie ma podstawy, więc nie ma czego obliczyć. To nie jest zaległość i nie wymaga korekty ani wyrównania w kolejnym miesiącu.

Poważne zachorowanie: 25 % środków bez zwrotu

Choroba wraca w PPK jeszcze raz, tym razem po stronie uprawnień pracownika. Art. 101 ust. 1 pozwala uczestnikowi wnioskować o wypłatę do 25 % środków zgromadzonych na rachunku w przypadku poważnego zachorowania jego samego, małżonka albo dziecka.

Poważne zachorowanie definiuje art. 2 ust. 1 pkt 23 i nie jest to zwykłe L4. Chodzi o całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną przez ZUS na okres co najmniej 2 lat, umiarkowany albo znaczny stopień niepełnosprawności ustalony na co najmniej 2 lata, niepełnosprawność dziecka poniżej 16. roku życia albo jedną z jednostek chorobowych wymienionych w tym przepisie, potwierdzoną zaświadczeniem lekarza medycyny.

Wniosek składa się wybranej instytucji finansowej, a nie pracodawcy (art. 101 ust. 2). Wypłata jednorazowa albo pierwsza rata następuje w terminie nie dłuższym niż 14 dni od złożenia wniosku (art. 101 ust. 3).

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Cały temat sprowadza się do jednego odesłania: PPK nie ma własnej definicji wynagrodzenia, więc pytania o chorobowe rozstrzygasz tam, gdzie rozstrzygasz oskładkowanie. Rozdziel listę płac na część oskładkowaną i świadczenia chorobowe, nalicz 1,5 % i 2 % wyłącznie od pierwszej, a przy deklaracji obniżonej wpłaty sprawdź próg osobno w każdym miesiącu. Jeżeli pracownik przez cały miesiąc pobierał wyłącznie zasiłek, nie szukaj podstawy na siłę – miesiąc bez wynagrodzenia domykasz zerową wpłatą i nie wyrównujesz go w kolejnym, bo żadna zaległość nie powstała.

Źródła:

• Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, art. 2 ust. 1 pkt 23 i 40, art. 26, art. 27, art. 28, art. 101 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 192) – eli.gov.pl
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, § 2 ust. 1 pkt 24 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316) – eli.gov.pl
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, art. 92 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277) – eli.gov.pl
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242) – eli.gov.pl

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Próg obniżonej wpłaty podstawowej zmienia się razem z minimalnym wynagrodzeniem, więc od 1 stycznia kolejnego roku wymaga przeliczenia; sam mechanizm wyłączenia świadczeń chorobowych z podstawy wpłat wynika z definicji i nie zależy od waloryzacji.