Trzynasta emerytura jest taka sama dla wszystkich – w 2026 roku 1978,49 zł brutto – a mimo to sąsiadki z tej samej klatki dostały w kwietniu różne kwoty na konto. Pani z emeryturą 1200 zł zobaczyła ponad 1700 zł, pani z emeryturą 3500 zł – niecałe 1570 zł. To nie pomyłka ZUS: trzynasta emerytura jest opodatkowana i obciążona składką zdrowotną, a zaliczkę na podatek liczy się od całej kwietniowej wypłaty, czyli emerytury razem z trzynastką. Trzynastka przysługuje z urzędu, bez wniosku, każdemu, kto 31 marca ma prawo do emerytury, renty albo kilku innych świadczeń, a na rękę zostaje z niej od 1563,43 zł do 1800,43 zł, zależnie od wysokości świadczenia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- ile wynosi trzynasta emerytura w 2026 roku brutto i ile na rękę przy różnych emeryturach,
- komu przysługuje trzynastka i kto jej nie dostanie mimo prawa do emerytury,
- kiedy jest wypłacana trzynasta emerytura i czy trzeba składać wniosek,
- czy trzynastkę może zająć komornik i czy wlicza się do dochodu,
- czym różni się czternasta emerytura – z kalkulatorem obu świadczeń netto.
Czym jest trzynasta emerytura
Formalnie trzynastka to dodatkowe roczne świadczenie pieniężne. Wprowadziła ją ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, a od tamtej pory jest wypłacana co roku na stałe – nie wymaga już osobnej ustawy na każdy rok (w 2019 roku wypłacono ją jednorazowo na podstawie odrębnych przepisów).
Kwotę wyznacza art. 5 ustawy: świadczenie „przysługuje w wysokości najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obowiązującej od dnia 1 marca roku, w którym wypłacane jest dodatkowe roczne świadczenie pieniężne”. Wysokość trzynastej emerytury rośnie więc co roku razem z waloryzacją emerytur i rent.
| Rok | Trzynasta emerytura brutto |
|---|---|
| 2024 | 1780,96 zł |
| 2025 | 1878,91 zł |
| 2026 | 1978,49 zł |
| 2027 | kwota najniższej emerytury od 1 marca 2027 r. – znana w lutym 2027 r. |
Kwotę potwierdził komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: najniższa emerytura wynosi obecnie „1978,49 zł miesięcznie” (M.P. 2026 poz. 220), po waloryzacji wskaźnikiem 105,3% ogłoszonym przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ważne! Wysokość trzynastki brutto nie zależy od wysokości emerytury, stażu ani wieku. Osoba z emeryturą 800 zł i osoba z emeryturą 8000 zł dostają tę samą kwotę brutto. Różnice pojawiają się dopiero po potrąceniach – i tylko przy trzynastce. Czternastka działa inaczej, o czym niżej.
Komu przysługuje trzynasta emerytura
Art. 2 ust. 1 ustawy przyznaje trzynastkę osobom, „które w dniu 31 marca roku, w którym wypłacane jest dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, mają prawo do” jednego ze świadczeń z długiej listy. Lista osób uprawnionych jest długa – trzynastka dla emerytów to tylko jej część. Najważniejsze pozycje to:
- emerytury i renty z ZUS (FUS), w tym renta z tytułu niezdolności do pracy i renta rodzinna,
- emerytury i renty z KRUS dla rolników,
- emerytury i renty mundurowe – wojskowe i policyjne,
- renta socjalna,
- świadczenie i zasiłek przedemerytalny,
- emerytura pomostowa i nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
- renty wypadkowe i rodzicielskie świadczenie uzupełniające (Mama 4 plus).
Liczy się stan na 31 marca. Kto dostał prawo do emerytury 1 kwietnia, trzynastki w tym roku nie otrzyma – nawet jeśli decyzja o emeryturze zapadnie jeszcze przed kwietniową wypłatą.
Kto nie dostanie trzynastki? Art. 2 ust. 2 wyłącza osoby, „którym prawo do świadczeń określonych w ust. 1 zostało zawieszone na dzień 31 marca”. W praktyce chodzi najczęściej o emerytów przed osiągnięciem wieku emerytalnego i rencistów, którym zawieszono świadczenie z powodu wysokich zarobków. Trzynastki nie dostaje też osoba, która pobiera zasiłek dla bezrobotnych czy świadczenie z pomocy społecznej, bo tych świadczeń nie ma na liście.
Przykład: Pani Irena ma prawo do emerytury i renty rodzinnej po mężu i pobiera jedno świadczenie w zbiegu. Dostanie jedną trzynastkę – art. 3 przewiduje przy zbiegu prawa do kilku świadczeń jedno dodatkowe świadczenie. Gdy renta rodzinna przysługuje kilku osobom, trzynastkę z tej renty dzieli się między nie proporcjonalnie (art. 4).
Kiedy jest wypłacana trzynasta emerytura
Nie trzeba składać żadnych wniosków – trzynastkę wypłaca się z urzędu, „wraz ze świadczeniem”, czyli w tym samym przelewie lub przekazie co emerytura (art. 6 ust. 1). Termin określa art. 6 ust. 2: jest to termin wypłaty świadczenia „przypadający w kwietniu”. Kto dostaje emeryturę 10. dnia miesiąca, trzynastkę otrzyma 10 kwietnia, a kto 25. – 25 kwietnia.
Jest jeden wyjątek. Osoby na świadczeniu lub zasiłku przedemerytalnym dostają trzynastkę w maju, w terminie wypłaty świadczenia przypadającym w tym miesiącu. Więcej o samym świadczeniu piszemy w artykule o świadczeniu przedemerytalnym.
W tym roku trzynastki trafiły już do seniorów w kwietniu (przedemerytalne – w maju). Kolejna trzynasta emerytura zostanie wypłacona w kwietniu 2027 r., w kwocie najniższej emerytury po marcowej waloryzacji 2027 roku. Rząd zdecydował już, że wskaźnik waloryzacji w 2027 r. zostanie zwiększony o 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia (rozporządzenie Dz.U. 2026 poz. 1018). Dokładna kwota będzie znana w lutym 2027 r.
Ile wynosi trzynasta emerytura na rękę
Od trzynastki potrąca się dwie rzeczy:
- składkę zdrowotną 9% – obecnie 178,06 zł, dla każdego tyle samo (art. 12 ust. 2 ustawy odsyła do przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym),
- zaliczkę na poczet podatku dochodowego – bo dla celów PIT trzynastka „stanowi świadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 7” ustawy o podatku dochodowym, czyli jest opodatkowana jak emerytura (art. 12 ust. 1).
O tym, jaka będzie kwota netto, decyduje zaliczka. Organ emerytalny liczy ją od całej kwietniowej wypłaty – emerytury i trzynastki razem – według stawki 12%, pomniejszonej o miesięczną kwotę zmniejszającą podatek 300 zł. Emerytura do 2500 zł brutto jest zwykle wolna od zaliczki, ale po doliczeniu trzynastki kwietniowa wypłata przekracza ten próg. Im niższa emerytura, tym większa część trzynastki mieści się jeszcze pod progiem, więc na rękę zostaje więcej.
| Emerytura brutto | Zaliczka PIT od trzynastki | Trzynastka na rękę w 2026 r. |
|---|---|---|
| do 521 zł | 0 zł | 1800,43 zł |
| 1000 zł | 57 zł | 1743,43 zł |
| 1500 zł | 117 zł | 1683,43 zł |
| 1978,49 zł (najniższa) | 175 zł | 1625,43 zł |
| od 2500 zł | 237 zł | 1563,43 zł |
Przykład: Pan Zbigniew ma minimalną emeryturę, czyli najniższą gwarantowaną – 1978,49 zł brutto. W kwietniu dostaje łącznie 3956,98 zł brutto. Zaliczka od całości: 12% z 3957 zł = 474,84 zł, minus 300 zł = 175 zł. Bez trzynastki zaliczki by nie było, bo emerytura mieści się w 2500 zł. Trzynastka na rękę: 1978,49 zł – 178,06 zł – 175 zł = 1625,43 zł.
Kwoty brutto i netto w tabeli są szacunkowe. Dotyczą osoby, której organ emerytalny stosuje kwotę zmniejszającą podatek, i nie uwzględniają drugiego progu podatkowego (32% po przekroczeniu 120 000 zł dochodu w roku) ani innych dochodów. Rozliczenie roczne w PIT-40A może zmienić ostateczny podatek.
Kalkulator trzynastej i czternastej emerytury netto
Wpisz swoją emeryturę lub rentę brutto. Kalkulator policzy, ile dostaniesz na rękę z trzynastki w kwietniu i z czternastki we wrześniu – według tegorocznych kwot.
Zaliczka liczona od świadczenia wypłacanego razem z emeryturą; bez drugiego progu podatkowego i innych dochodów.
Czy trzynastkę może zająć komornik i czy wlicza się do dochodu
Trzynastka jest chroniona mocniej niż sama emerytura. Art. 11 ustawy stanowi krótko: „Z kwoty dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego nie dokonuje się potrąceń i egzekucji”. Komornik nie może jej zająć nawet przy długach alimentacyjnych, a organ emerytalny nie potrąci z niej nadpłaty innego świadczenia.
Trzynastka nie liczy się też jako dochód w kilku ważnych sytuacjach. Nie wlicza się jej do dochodu przy:
- dodatku mieszkaniowym i pomocy społecznej (art. 8),
- świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (art. 8),
- świadczeniach rodzinnych (art. 10),
- limicie przychodu przy rencie socjalnej (art. 9) – szczegóły w artykule o rencie socjalnej.
Uwaga! Trzynastkę trzeba oddać, jeśli okaże się, że 31 marca nie było do niej prawa – np. po czasie okazało się, że emerytura była wtedy zawieszona. Art. 2 ust. 3 każe w takiej sytuacji ponownie ustalić prawo do świadczenia, a kwota wypłacona bez podstawy staje się świadczeniem nienależnie pobranym.
Czternasta emerytura – czym się różni od trzynastki
Czternastka to kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, uregulowane osobną ustawą z 26 maja 2023 r. Przysługuje tym samym grupom emerytów i rencistów, ale różni się w trzech punktach:
- dzień ustalenia prawa – ostatni dzień miesiąca poprzedzającego wypłatę, a nie 31 marca,
- termin wypłaty – miesiąc wskazuje co roku rozporządzenie Rady Ministrów; w 2026 roku był to wrzesień (Dz.U. 2026 poz. 1092), a prawo ustalano na 31 sierpnia,
- wysokość zależy od emerytury – pełna kwota najniższej emerytury przysługuje tylko przy świadczeniu do 2900 zł brutto.
Powyżej progu działa zasada „złotówka za złotówkę”. Art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o kolejnym dodatkowym świadczeniu każe pomniejszyć czternastkę „o kwotę różnicy między kwotą wysokości świadczenia (…) a kwotą 2900 zł”. Gdy wynik jest niższy niż 50 zł, czternastki nie przyznaje się (ust. 2). Przy obecnej kwocie oznacza to, że czternastkę dostają osoby ze świadczeniem do 4828,49 zł brutto.
Przykład: Pani Danuta ma emeryturę 3200 zł brutto. Trzynastkę dostaje w pełnej wysokości 1978,49 zł brutto, ale czternastkę pomniejszoną o 300 zł, czyli 1678,49 zł brutto. Na rękę po potrąceniu składki zdrowotnej i zaliczki zostaje jej ok. 1326 zł – kalkulator powyżej pokazuje obie kwoty.
Najczęstsze pytania
Czy trzeba złożyć wniosek o trzynastą emeryturę?
Czy trzynasta emerytura przysługuje, gdy emerytura jest niższa niż najniższa?
Czy pracujący emeryt dostanie trzynastkę?
Kiedy będzie wypłacana trzynasta emerytura w 2027 roku?
Czy trzynastka wlicza się do limitu przy rencie rodzinnej lub wdowiej?
Czy od trzynastki trzeba zapłacić podatek w zeznaniu rocznym?
Warto zapamiętać
- Trzynasta emerytura w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto – tyle samo dla każdego uprawnionego.
- Prawo do trzynastki ustala się na 31 marca, a wypłata następuje z urzędu w kwietniu razem z emeryturą (przedemerytalne – w maju).
- Na rękę zostaje od 1563,43 zł do 1800,43 zł – decyduje zaliczka na PIT liczona od kwietniowej wypłaty razem z emeryturą.
- Trzynastki nie zajmie komornik i nie wlicza się jej do dochodu przy świadczeniach rodzinnych i pomocy społecznej.
- Czternastka w 2026 roku przyszła we wrześniu i w pełnej kwocie przysługuje tylko przy świadczeniu do 2900 zł brutto.
Podsumowanie
Trzynastki nie trzeba o nic prosić – wystarczy, że 31 marca masz prawo do emerytury lub renty i nie jest ono zawieszone. Jeśli pracujesz na wcześniejszej emeryturze albo rencie, pilnuj przychodu w pierwszym kwartale, bo zawieszenie świadczenia w marcu kosztuje całą trzynastkę. Kwotę na rękę sprawdzisz w kalkulatorze powyżej. Ta sama emerytura, która w zwykłym miesiącu jest wolna od podatku, w kwietniu razem z trzynastką przekracza próg i zaliczka pojawia się na odcinku. Różnica między trzynastką brutto a kwotą na koncie to nie błąd urzędu, tylko składka zdrowotna i zaliczka na PIT od całej kwietniowej wypłaty.
Źródła:
- Ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, art. 2–12 (t.j. Dz.U. 2024 poz. 891) – eli.gov.pl
- Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, art. 2, 3 i 6 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 183) – eli.gov.pl
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1092) – eli.gov.pl
- Komunikat Prezesa ZUS z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty (M.P. 2026 poz. 220) oraz komunikat MRPiPS z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202) – eli.gov.pl
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2026 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1018) – eli.gov.pl
Stan prawny: październik 2026 r. Kwota trzynastki zmieni się 1 marca 2027 r. razem z najniższą emeryturą – kwoty netto w tabeli i kalkulatorze wymagają wtedy przeliczenia.
