Na 8-godzinnym etacie przysługuje Ci 15 minut przerwy wliczanej do czasu pracy – i to jest jedyna przerwa, którą Kodeks pracy gwarantuje każdemu pracownikowi. Wszystko ponad to zależy od tego, ile godzin masz w grafiku, czy siedzisz przy monitorze, czy masz orzeczenie o niepełnosprawności i co zapisano w regulaminie pracy. Ten sam człowiek na 12-godzinnej zmianie przy komputerze może mieć łącznie ponad godzinę płatnych przerw. Na pół etatu, po 4 godziny dziennie, nie ma żadnej przerwy z art. 134 KP.
Z tego artykułu dowiesz się:
- ile przerwy w pracy przysługuje przy 6, 8, 10 i 12 godzinach,
- czy przerwa jest płatna i czym różni się przerwa śniadaniowa od obiadowej,
- jakie dodatkowe przerwy mają osoby pracujące przy komputerze, młodociani i osoby z niepełnosprawnością,
- kto decyduje, kiedy jest przerwa i czy można wyjść wcześniej zamiast z niej korzystać,
- ile przerw masz Ty – z kalkulatorem.
Przerwa w pracy według Kodeksu pracy – art. 134
Podstawowe zasady reguluje art. 134 § 1 Kodeksu pracy. Po nowelizacji z 2023 roku przepis brzmi: „Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika: 1) wynosi co najmniej 6 godzin – pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut; 2) jest dłuższy niż 9 godzin – pracownik ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut; 3) jest dłuższy niż 16 godzin – pracownik ma prawo do kolejnej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut”. Paragraf 2 dodaje, że przerwy te „wlicza się do czasu pracy”.
W praktyce wygląda to tak:
| Dobowy wymiar czasu pracy | Przerwy z art. 134 KP | Łącznie |
|---|---|---|
| poniżej 6 godzin | brak | 0 minut |
| od 6 do 9 godzin (np. 8 h) | 1 przerwa | co najmniej 15 minut |
| ponad 9 do 16 godzin (np. 10 h, 12 h) | 2 przerwy | co najmniej 30 minut |
| ponad 16 godzin (np. 24 h w systemie równoważnym) | 3 przerwy | co najmniej 45 minut |
Liczy się dobowy wymiar czasu pracy, czyli liczba godzin zaplanowana na dany dzień w rozkładzie czasu pracy, a nie to, ile faktycznie spędziłeś w firmie. Kto ma w grafiku 8 godzin, a zostaje 2 godziny dłużej, nadal ma wymiar 8 godzin – a godziny ponad grafik to praca nadliczbowa rozliczana na zasadach opisanych w tekście o nadgodzinach.
Ważne! Przerwa z art. 134 KP przysługuje wyłącznie pracownikom, czyli osobom na umowie o pracę – także zatrudnionym w niepełnym wymiarze i pracującym zdalnie. Umowa zlecenia ani kontrakt B2B nie dają prawa do przerwy, chyba że strony zapisały ją w umowie.
Czy przerwa w pracy jest płatna
Tak – przerwy z art. 134 KP, przerwy przy monitorze, przerwa osoby z niepełnosprawnością i przerwa młodocianego są wliczane do czasu pracy. Pracodawca płaci za nie jak za pracę, a pracownik nie musi ich odpracowywać.
Inaczej działa przerwa z art. 141 KP. Pracodawca „może wprowadzić jedną przerwę w pracy niewliczaną do czasu pracy, w wymiarze nieprzekraczającym 60 minut, przeznaczoną na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych”. Taką przerwę trzeba wprowadzić w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo w umowie o pracę. Nie jest płatna i wydłuża dzień w firmie – przy 8 godzinach pracy i godzinnej przerwie obiadowej wychodzisz po 9 godzinach.
Potoczne nazwy bywają mylące. „Przerwa śniadaniowa” to zwykle 15 minut z art. 134 – płatna. „Przerwa obiadowa” czy „lunchowa” to najczęściej przerwa z art. 141 – niepłatna. Sprawdź w regulaminie, która jest która.
Uwaga! Jeśli pracodawca wprowadził przerwę z art. 141 KP, nie może nią zastąpić 15 minut z art. 134. To dwie różne przerwy: pierwsza jest płatna i obowiązkowa, druga – nieobowiązkowa i niepłatna. Przy 8-godzinnym wymiarze pracownik ma wtedy prawo do obu.
Dodatkowe przerwy dla pracowników pracujących przy komputerze
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (§ 7) zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia:
- łączenia przemiennego pracy przy monitorze z innymi pracami, nieobciążającymi wzroku i wykonywanymi w innej pozycji – tak, żeby nieprzerwana praca przy komputerze nie przekraczała godziny, albo
- co najmniej 5-minutowej przerwy, wliczanej do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora.
Przepisy te dotyczą pracownika, który używa monitora co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy – przy pełnym etacie to minimum 4 godziny dziennie. O wyborze między przerwami a zmianą rodzaju pracy decyduje pracodawca. Przerwy nie wolno kumulować i wykorzystywać na koniec dnia, bo ich celem jest odpoczynek wzroku w trakcie pracy.
Przykład: Pani Karolina pracuje w biurze 8 godzin dziennie, cały dzień przy laptopie. Ma prawo do 15 minut przerwy z art. 134 KP oraz do 5 minut po każdej pełnej godzinie pracy przy monitorze – po 1., 2. i każdej kolejnej aż do 7. godziny, bo po 8. kończy pracę. To 7 × 5 = 35 minut, a razem z przerwą podstawową 50 minut płatnych przerw w ciągu dnia.
Za okulary korygujące wzrok albo szkła kontaktowe do pracy przy monitorze płaci pracodawca, jeśli potrzebę ich stosowania potwierdzi badanie okulistyczne w ramach badań medycyny pracy. Warunki i kwoty zwrotu opisujemy w tekście o dofinansowaniu do okularów od pracodawcy.
Przerwy dla młodocianych, osób z niepełnosprawnością i karmiących
Młodociani. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca jest obowiązany wprowadzić „przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu pracy” (art. 202 § 3¹ KP). Młodociany w wieku do 16 lat może pracować najwyżej 6 godzin na dobę, a starszy – 8 godzin, więc druga przerwa z art. 134 go nie dotyczy.
Osoby z niepełnosprawnością. Art. 17 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przyznaje „prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek”. Trwa 15 minut, jest wliczana do czasu pracy i nie narusza przerwy z art. 134 KP. Przysługuje przy każdym stopniu niepełnosprawności – lekkim, umiarkowanym i znacznym. Przy 7-godzinnej normie osoby z niepełnosprawnością oznacza to dwie przerwy po 15 minut.
Pracownice karmiące piersią. Art. 187 KP daje dwie półgodzinne przerwy (przy więcej niż jednym dziecku – po 45 minut), ale to osobne uprawnienie z własnymi zasadami. Opisujemy je w artykule o przerwach na karmienie w pracy – tu nie będziemy tego powtarzać.
Kalkulator: ile przerw przysługuje Ci w pracy
Podaj swój dobowy wymiar czasu pracy z grafiku i zaznacz, co Cię dotyczy. Kalkulator zsumuje przerwy płatne i niepłatne oraz policzy, ile czasu faktycznie spędzisz w firmie.
Kto decyduje, kiedy jest przerwa w pracy
O tym, kiedy pracownik korzysta z przerwy, decyduje pracodawca – w regulaminie pracy, w poleceniu przełożonego albo w ustalonej praktyce, np. przerwa o 12:00 dla całego działu. Pracownik nie może sam przesunąć przerwy ani zrezygnować z niej w zamian za wcześniejsze wyjście. Przerwa z art. 134 KP służy odpoczynkowi w trakcie dnia pracy, więc ustawienie jej na początek albo koniec zmiany przeczy jej celowi. Pracodawca też nie może tego zrobić.
Pracodawca nie może natomiast odebrać przerwy ani jej skrócić poniżej 15 minut. Może za to wydłużyć przerwę albo wprowadzić dodatkowe przerwy, np. na papierosa czy kawę. Jeśli zapisze je w regulaminie jako wliczane do czasu pracy, będą płatne. Od 11 stycznia 2027 roku dodatkowe przerwy mogą być też jednym z rozwiązań organizacyjnych, które pracodawca musi wprowadzić przy upale – zasady opisujemy w tekście o temperaturze w pracy.
Uwaga! Za naruszanie przepisów o czasie pracy, w tym nieudzielanie przerw, grozi pracodawcy grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5 KP). Z kolei pracownik, który bez zgody przełożonego robi sobie dodatkowe przerwy, narusza ustaloną organizację pracy i może dostać karę porządkową – upomnienie albo naganę.
Przerwy w ciągu dnia to nie wszystko. Między dniami pracy przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132 KP), a raz w tygodniu – 35 godzin (art. 133 KP). Firma nie może więc ustawić grafiku tak, by pracownik kończył o 23:00 i zaczynał następną zmianę o 7:00.
Najczęstsze pytania
Ile przerwy przysługuje przy 12 godzinach pracy?
Czy na pół etatu przysługuje przerwa?
Czy mogę wyjść 15 minut wcześniej zamiast brać przerwę?
Czy przerwę z art. 134 można podzielić na kilka krótszych?
Czy przy pracy zdalnej przysługuje przerwa?
Czy przerwa przy komputerze sumuje się z przerwą z art. 134?
Czy pracodawca może wliczyć przerwę obiadową do 8 godzin pracy?
Czy zleceniobiorcy przysługuje przerwa w pracy?
Warto zapamiętać
- Przy wymiarze od 6 godzin przysługuje 15 minut przerwy, ponad 9 godzin – druga, ponad 16 godzin – trzecia.
- Przerwy z art. 134 KP są wliczane do czasu pracy, czyli płatne.
- Praca przy monitorze co najmniej połowę dnia to dodatkowo 5 minut po każdej godzinie.
- Osoba z orzeczeniem ma dodatkowe 15 minut, a młodociany przy dniu ponad 4,5 godziny – 30 minut.
- Przerwa obiadowa z art. 141 KP trwa do 60 minut, jest niepłatna i nie zastępuje przerwy z art. 134.
Podsumowanie
Sprawdź w regulaminie pracy, które przerwy u Ciebie są wliczane do czasu pracy, a które nie, i zestaw je z wymiarem z grafiku. Jeśli pracujesz przy komputerze, upewnij się, że pracodawca zapewnia 5-minutowe przerwy albo realnie przeplata Twoją pracę innymi zadaniami. Jeżeli przerw nie dostajesz, zgłoś to przełożonemu na piśmie, a gdy to nie pomoże – do Państwowej Inspekcji Pracy. Przerwa z art. 134 KP to Twoje prawo, a nie łaska pracodawcy: przysługuje od 6. godziny pracy, jest płatna i nikt nie może jej odebrać.
Źródła:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, art. 132, 133, 134, 141, 187, 202, 281 i 304 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245) – eli.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, § 2 i § 7 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 58) – eli.gov.pl
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 17 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884) – eli.gov.pl
Stan prawny: październik 2026 r. Zasady przerw z art. 134 KP obowiązują w tym brzmieniu od 2023 roku. Od 5 listopada 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca mobbingu i dyskryminacji, która nie zmienia przepisów o przerwach.
