Gdy zachoruje bliska osoba – dziecko, rodzic czy małżonek – i wymaga Twojej opieki, potrzebujesz zwolnienia lekarskiego, które da podstawę do wypłaty zasiłku opiekuńczego. Pojawia się jednak praktyczne pytanie: do którego lekarza się udać i kto właściwie może takie zwolnienie wystawić? W tym artykule wyjaśniamy, który lekarz wystawia zwolnienie na opiekę nad członkiem rodziny, dlaczego bada chorego, a nie opiekuna, oraz jak krok po kroku wygląda uzyskanie e-ZLA na opiekę.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Który lekarz może wystawić zwolnienie na opiekę nad członkiem rodziny.
- Dlaczego zwolnienie wystawia lekarz chorego, a nie opiekuna.
- Czy zwolnienie na opiekę można dostać u specjalisty, prywatnie lub na teleporadzie.
- Jak wygląda e-ZLA na opiekę i co lekarz w nim wpisuje.
- Co zrobić po otrzymaniu zwolnienia, aby dostać zasiłek opiekuńczy.
Który lekarz wystawia zwolnienie na opiekę?
Odpowiedź jest prostsza, niż się wydaje: zwolnienie na opiekę (e-ZLA) wystawia lekarz, który bada i leczy chorego członka rodziny. To on – na podstawie wywiadu i oceny stanu zdrowia pacjenta – decyduje, czy konieczne jest osobiste sprawowanie opieki i na jaki okres.
Nie musi to być żaden „specjalny” lekarz. Zwolnienie lekarskie na opiekę może wystawić każdy lekarz posiadający upoważnienie ZUS do wystawiania zaświadczeń lekarskich, niezależnie od tego, czy przyjmuje w ramach NFZ, czy w prywatnym gabinecie.
Lekarz chorego, a nie opiekuna – kluczowa zasada
To najczęstsze nieporozumienie. Wiele osób sądzi, że po zwolnienie na opiekę powinny udać się do swojego lekarza rodzinnego. Tymczasem jest odwrotnie:
Ważne! Zwolnienie na opiekę wystawia lekarz, który leczy osobę chorą (dziecko, rodzica, małżonka), a nie lekarz opiekuna. To stan zdrowia podopiecznego – a nie opiekuna – jest podstawą wystawienia zwolnienia.
Kto wystawia zwolnienie na opiekę?
O zwolnieniu decyduje lekarz osoby chorej – nie lekarz opiekuna. Zobacz, jak to działa w praktyce.
To stan zdrowia chorego, a nie opiekuna, jest podstawą wystawienia zwolnienia na opiekę.
Infografika: Zespół IleL4.pl · Stan prawny: lipiec 2026
W praktyce: jeśli chory jest Twój rodzic, na wizytę idziecie razem (lub lekarz odwiedza chorego), a e-ZLA na opiekę zostaje wystawione na Ciebie jako ubezpieczonego, który będzie sprawował opiekę.
Jacy lekarze mogą wystawić zwolnienie na opiekę?
Zwolnienie na opiekę nad członkiem rodziny wystawi każdy uprawniony lekarz. Najczęściej będzie to:
- Lekarz rodzinny (POZ) – pierwszy wybór przy typowych infekcjach i chorobach.
- Lekarz specjalista – np. neurolog, kardiolog, onkolog czy diabetolog, jeśli chory pozostaje pod jego opieką.
- Lekarz SOR lub nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej – w nagłych przypadkach, poza godzinami pracy przychodni.
Warunkiem jest jedynie, aby lekarz miał upoważnienie ZUS (profil na PUE ZUS umożliwiający wystawianie e-ZLA). Nie ma znaczenia forma wizyty – prywatna czy w ramach NFZ.
Uwaga! Lekarz, który nie ma upoważnienia ZUS do wystawiania zaświadczeń lekarskich, nie wystawi zwolnienia na opiekę. W praktyce większość lekarzy takie uprawnienia posiada, ale w prywatnym gabinecie warto to potwierdzić przed wizytą.
Zwolnienie na opiekę podczas teleporady
Zwolnienia na opiekę nie zawsze trzeba załatwiać w gabinecie. Przepisy pozwalają na wystawienie e-ZLA na opiekę również podczas teleporady – jeśli lekarz na podstawie rozmowy i opisanych objawów uzna, że stan chorego wymaga osobistej opieki.
To wygodne rozwiązanie zwłaszcza przy typowych, dobrze rozpoznawalnych infekcjach. Ostateczna decyzja zawsze należy jednak do lekarza – jeśli uzna, że konieczne jest badanie osobiste, może poprosić o wizytę stacjonarną.
Jak wygląda e-ZLA na opiekę?
Zwolnienie na opiekę to to samo elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA), które wystawia się przy chorobie – tyle że w trybie „opieka”. Wystawiając je, lekarz:
- wskazuje osobę objętą opieką (dane, PESEL, stopień pokrewieństwa),
- określa okres, w którym konieczna jest osobista opieka,
- oznacza zwolnienie odpowiednim kodem (opieka).
Ważne! e-ZLA trafia automatycznie do systemu ZUS oraz na profil pracodawcy (płatnika) na PUE ZUS. Nie musisz dostarczać papierowego zwolnienia – to duże ułatwienie.
Opieka nad rodzicem lub małżonkiem a opieka nad dzieckiem
Zasada „lekarz chorego wystawia zwolnienie” jest taka sama niezależnie od tego, kim jest podopieczny. Różnice dotyczą jednak dodatkowych warunków i limitów dni:
- Opieka nad chorym dzieckiem – do 60 dni w roku (dziecko do lat 14), 30 dni (dziecko niepełnosprawne 14–18 lat) lub 14 dni (dziecko powyżej 14 lat).
- Opieka nad dorosłym członkiem rodziny (rodzic, małżonek) – do 14 dni w roku, pod warunkiem wspólnego gospodarstwa domowego z chorym.
Lekarz nie weryfikuje warunku wspólnego gospodarstwa domowego – tę informację potwierdzasz później we wniosku o zasiłek (druk Z-15B).
Co zrobić po otrzymaniu zwolnienia?
Samo e-ZLA to dopiero pierwszy krok. Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, musisz jeszcze złożyć wniosek:
- Druk Z-15A – gdy opiekujesz się chorym dzieckiem.
- Druk Z-15B – gdy opiekujesz się innym chorym członkiem rodziny (np. rodzicem, małżonkiem).
- W razie potrzeby – zaświadczenie płatnika składek (np. Z-3 dla pracownika, Z-3b dla przedsiębiorcy), jeśli zasiłek wypłaca ZUS.
Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru i wypłaca go pracodawca (przy zgłoszeniu powyżej 20 ubezpieczonych) albo ZUS.
Przykład: Pani Ewa dostała informację, że jej starszy ojciec (z którym mieszka) źle się poczuł. Umówiła wizytę u jego lekarza rodzinnego. Lekarz zbadał ojca, uznał, że wymaga on osobistej opieki przez 5 dni, i wystawił e-ZLA na opiekę na Panią Ewę. Zwolnienie automatycznie trafiło do ZUS i pracodawcy. Pani Ewa złożyła jeszcze druk Z-15B i otrzymała zasiłek opiekuńczy za 5 dni.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Który lekarz wystawia zwolnienie na opiekę nad członkiem rodziny?
Czy mój lekarz rodzinny wystawi mi zwolnienie na opiekę nad rodzicem?
Czy zwolnienie na opiekę można dostać prywatnie?
Czy e-ZLA na opiekę można wystawić na teleporadzie?
Czy muszę dostarczyć zwolnienie pracodawcy?
Ile wynosi zasiłek za czas opieki?
Warto zapamiętać
- Zwolnienie na opiekę wystawia lekarz leczący chorego, a nie lekarz opiekuna.
- Może to być POZ, specjalista lub lekarz nocnej opieki – z upoważnieniem ZUS, na NFZ lub prywatnie.
- e-ZLA można wystawić także podczas teleporady i trafia ono automatycznie do ZUS i pracodawcy.
- Po zwolnieniu złóż wniosek Z-15A (dziecko) lub Z-15B (dorosły członek rodziny).
Podsumowanie
Kluczowa zasada jest jedna: zwolnienie na opiekę nad członkiem rodziny wystawia lekarz, który zajmuje się chorym, a nie opiekunem. Nie potrzebujesz do tego żadnego szczególnego specjalisty – wystarczy dowolny lekarz z upoważnieniem ZUS, także na teleporadzie. Gdy już otrzymasz e-ZLA, pamiętaj o złożeniu właściwego wniosku (Z-15A lub Z-15B), aby uruchomić wypłatę zasiłku opiekuńczego. Masz pytania dotyczące swojej sytuacji? Napisz w komentarzu lub zajrzyj do powiązanych artykułów poniżej.
Źródła:
- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – art. 32–35 (zasiłek opiekuńczy) oraz art. 54–58a (zasady wystawiania e-ZLA i upoważnienia ZUS)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA) oraz wzory formularzy – zasiłki (druki Z-15A i Z-15B)
Stan prawny: lipiec 2026 r. Szczegóły dotyczące wystawiania e-ZLA warto potwierdzić w przychodni lub na PUE ZUS.
