Najczęstsze zaskoczenie na zwolnieniu brzmi tak: stawka przez cały czas wynosi 80%, a mimo to od 34. dnia choroby na konto wpływa więcej niż wcześniej. To nie pomyłka księgowości. Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy to dwa różne świadczenia, obciążone inaczej – i tylko jedno z nich podlega składce zdrowotnej.
Z tego artykułu dowiesz się:
- co dokładnie potrąca się z zasiłku chorobowego,
- dlaczego zasiłek nie ma składki zdrowotnej, a wynagrodzenie chorobowe ma,
- jak przeliczyć brutto na rękę krok po kroku,
- dlaczego kalkulatory w sieci podają różne kwoty,
- co z kosztami uzyskania i kwotą zmniejszającą podatek.
Co potrąca się z zasiłku chorobowego
Zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego i zawsze podawany jest w kwocie brutto. Potrącenie jest tylko jedno: zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 12% (do przekroczenia progu 120 000 zł dochodu rocznie).
Czego nie potrąca się z zasiłku:
- składek na ubezpieczenia społeczne – emerytalnej, rentowej, chorobowej ani wypadkowej. Zasiłek sam jest wypłatą z tego ubezpieczenia, więc nie może być od niego oskładkowany,
- składki zdrowotnej – zasiłki nie stanowią podstawy jej wymiaru.
Dlatego z zasiłku zostaje na rękę procentowo więcej niż z pensji: od zwykłego wynagrodzenia odchodzi 13,71% składek społecznych, potem 9% zdrowotnej i dopiero zaliczka PIT, a od zasiłku odchodzi wyłącznie 12% podatku.
Ważne! To, że na rękę zostaje większy procent, nie znaczy, że dostaniesz więcej pieniędzy. Zasiłek liczy się od podstawy wymiaru, która jest już pomniejszona o składki, i wynosi zwykle 80% tej podstawy. Sposób liczenia podstawy opisujemy w tekście o podstawie wymiaru zasiłku chorobowego.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – skąd różnica w składce zdrowotnej
To jest źródło większości sprzecznych informacji w sieci – jedne kalkulatory potrącają 9%, inne nie, i oba warianty bywają poprawne, bo dotyczą różnych świadczeń.
Za pierwsze 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym (albo 14 dni, jeśli skończyłeś 50 lat) pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy. Dopiero od 34. (odpowiednio 15.) dnia wchodzi zasiłek chorobowy, finansowany przez ZUS.
Różnica w obciążeniach wynika z art. 81 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej: przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej nie stosuje się wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy. Innymi słowy – wynagrodzenie chorobowe zostaje w podstawie składki zdrowotnej, mimo że jest zwolnione ze składek społecznych. Zasiłków ten przepis nie obejmuje.
| Wynagrodzenie chorobowe | Zasiłek chorobowy | |
|---|---|---|
| Kto wypłaca | pracodawca | ZUS lub pracodawca w jego imieniu |
| Kiedy | pierwsze 33 dni (14 dni po 50. r.ż.) | od 34. (15.) dnia |
| Składki społeczne | nie | nie |
| Składka zdrowotna | tak, 9% | nie |
| Zaliczka PIT | tak, 12% | tak, 12% |
| Podstawa prawna | art. 92 KP | ustawa zasiłkowa |
Przykład: Pan Tomasz ma podstawę wymiaru 6000 zł i stawkę 80%, czyli 160 zł za dzień choroby. Za 10 dni to 1600 zł brutto. Jako wynagrodzenie chorobowe: minus 144 zł składki zdrowotnej i 192 zł zaliczki PIT, na rękę 1264 zł. Jako zasiłek chorobowy: minus 192 zł zaliczki PIT, na rękę 1408 zł. Ta sama liczba dni, ta sama stawka, różnica 144 zł.
Kalkulator zasiłku chorobowego netto
Wpisz swoje dane – kalkulator pokaże obie ścieżki, więc zobaczysz, ile zmieni przejście na zasiłek z ZUS:
Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe i zasiłek netto krok po kroku
- Ustal podstawę wymiaru – przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc choroby, pomniejszone o 13,71% składek finansowanych przez pracownika.
- Policz stawkę dzienną – podstawę dziel przez 30, niezależnie od tego, ile dni ma miesiąc.
- Zastosuj procent – 80% przy zwykłej chorobie, 100% w ciąży, po wypadku przy pracy, w drodze do pracy oraz przy dawstwie komórek, tkanek i narządów.
- Pomnóż przez liczbę dni niezdolności, licząc również soboty, niedziele i święta.
- Odejmij zaliczkę PIT 12% – i, jeśli to wynagrodzenie chorobowe, także 9% składki zdrowotnej.
Same stawki i warunki nabycia prawa do świadczenia opisujemy w artykule o tym, ile wynosi zasiłek chorobowy. Jeśli chcesz policzyć całą wypłatę za miesiąc, w którym część dni była przepracowana, wygodniejszy będzie kalkulator wynagrodzenia na L4.
Co jeszcze wpływa na wysokość zasiłku chorobowego netto
Same obliczenia są proste, ale kilka rzeczy potrafi przesunąć wynik w jedną albo drugą stronę:
- Długość stażu w ubezpieczeniu chorobowym. Prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po okresie wyczekiwania: 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia przy umowie o pracę i 90 dni przy ubezpieczeniu dobrowolnym. Bez tego okresu nie ma świadczenia, więc nie ma też czego przeliczać na netto.
- Premie i dodatki w podstawie. Do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wchodzą składniki, od których odprowadzano składki ZUS i których nie wypłaca się za czas choroby. Premia kwartalna potrafi podnieść podstawę bardziej, niż wynikałoby to z samej pensji zasadniczej.
- Nowe zatrudnienie. Jeśli pracujesz krócej niż 12 miesięcy, do obliczenia podstawy bierze się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, a przy niepełnym pierwszym miesiącu wynagrodzenie uzupełnia się do kwoty, jaką pracownik osiągnąłby przy przepracowaniu całego miesiąca.
- Przerwa między zwolnieniami. Jeżeli od poprzedniego zwolnienia lekarskiego minęło mniej niż trzy miesiące kalendarzowe, podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie oblicza się od nowa – obowiązuje ta sama, co poprzednio.
- Przekroczenie progu podatkowego. Po przekroczeniu 120 000 zł dochodu w roku zaliczka rośnie z 12% do 32%, co przy dłuższej niezdolności do pracy potrafi zauważalnie obniżyć kwotę na rękę.
Wskazówka: Jeśli chorujesz na przełomie roku, sprawdź, czy zwolnienie lekarskie nie przenosi części wypłaty do nowego roku podatkowego. Zasiłek opodatkowany jest w roku, w którym został wypłacony, a nie w tym, którego dotyczy okres niezdolności do pracy.
Koszty uzyskania i kwota zmniejszająca podatek
Dwa elementy, przez które wyliczenie „na palcach” potrafi się rozjechać z przelewem:
- Koszty uzyskania przychodu nie przysługują. Standardowe 250 zł miesięcznie dotyczy przychodów ze stosunku pracy. Zasiłek jest przychodem z innego źródła, więc płatnik go o nie nie pomniejsza.
- Kwota zmniejszająca podatek (300 zł miesięcznie) nie jest stosowana automatycznie. ZUS uwzględni ją dopiero po złożeniu odpowiedniego oświadczenia. Jeśli go nie złożysz, zaliczka będzie wyższa, a nadpłata wróci dopiero w rozliczeniu rocznym.
Uwaga! Gdy zasiłek wypłaca ZUS, na koniec roku dostaniesz PIT-11A, a nie PIT-11 od pracodawcy. To osobny dokument i łatwo o nim zapomnieć – szczegóły w tekście o PIT-11A z ZUS.
Najczęstsze pytania
Czy od zasiłku chorobowego potrąca się składkę zdrowotną?
Dlaczego po 33 dniach choroby dostałem wyższy przelew?
Ile wynosi zasiłek chorobowy netto z 5000 zł brutto pensji?
Czy zasiłek chorobowy trzeba wykazać w zeznaniu rocznym?
Czy okres na zasiłku liczy się do emerytury?
Warto zapamiętać
- Z zasiłku chorobowego potrąca się tylko zaliczkę PIT 12% – zero składek.
- Z wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 dni potrąca się dodatkowo 9% zdrowotnej.
- Dlatego po przejściu na zasiłek przelew rośnie przy tej samej stawce 80%.
- Koszty uzyskania przychodu nie przysługują od zasiłku.
- Kwota zmniejszająca podatek działa tylko na wniosek – inaczej zaliczka jest wyższa.
Podsumowanie
Cała arytmetyka zasiłku netto mieści się w jednym działaniu: brutto minus 12% podatku. Reszta zamieszania bierze się stąd, że pierwsze 33 dni choroby to formalnie inne świadczenie, obciążone jeszcze składką zdrowotną – i to właśnie dlatego kalkulatory w sieci podają rozbieżne kwoty, a przelew po miesiącu choroby potrafi wzrosnąć bez żadnej zmiany stawki. Jeśli szykujesz się na dłuższe zwolnienie, policz obie ścieżki osobno i sprawdź, czy złożyłeś oświadczenie o kwocie zmniejszającej podatek. Bez tego oświadczenia oddasz fiskusowi 300 zł miesięcznie na kredyt, a odzyskasz je dopiero po rozliczeniu rocznym.
Źródła:
- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. 2026 poz. 854) – eli.gov.pl
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 81 ust. 5 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461) – eli.gov.pl
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, art. 92 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277) – eli.gov.pl
Stan prawny: sierpień 2026 r. Stawka zaliczki 12% dotyczy dochodów do 120 000 zł rocznie – po przekroczeniu progu płatnik pobiera 32%, co zmienia wynik kalkulatora.
