Ile dni można być na L4? Zwolnienie lekarskie i zasiłek w 2026 roku

Zwolnienie lekarskie (L4) to dokument, który daje pracownikowi prawo do legalnej nieobecności w pracy z powodu choroby. Wielu pracowników nie wie jednak, jak długo można przebywać na zwolnieniu lekarskim, kiedy kończy się okres zasiłkowy i co się dzieje po wyczerpaniu 182 dni. Przepisy dotyczące zasiłku chorobowego bywają skomplikowane, a od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują dodatkowo nowe regulacje dotyczące kontroli L4 i zasad korzystania ze zwolnień. Wyjaśniamy krok po kroku, ile dni można być na L4, jakie limity obowiązują i co robić, gdy zbliżasz się do końca okresu zasiłkowego.

Czym jest okres zasiłkowy i ile wynosi w 2026 roku?

Okres zasiłkowy to maksymalny czas, przez który pracownik może pobierać wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy. W 2026 roku zasady pozostają niezmienione w stosunku do lat poprzednich:

• 182 dni – standardowy okres zasiłkowy dla większości chorób,
• 270 dni – wydłużony okres zasiłkowy w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą (kod „D” na e-ZLA) lub choroby przypadającej w czasie ciąży (kod „B” na e-ZLA).

Ważne! Okres zasiłkowy nie jest powiązany z rokiem kalendarzowym. Liczy się go od pierwszego dnia niezdolności do pracy i sumuje wszystkie kolejne zwolnienia lekarskie, jeśli przerwa między nimi nie przekracza 60 dni.

Oznacza to, że jeśli chorujesz przez 90 dni, wracasz do pracy na miesiąc, a potem ponownie trafiasz na L4, oba okresy zostaną zsumowane do jednego okresu zasiłkowego. Dopiero przerwa dłuższa niż 60 dni powoduje, że okres zasiłkowy jest liczony od nowa.

Podstawa prawna: art. 8 i art. 9 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636, z późn. zm.).

Kto płaci za L4 – pracodawca czy ZUS?

Wynagrodzenie za czas choroby nie jest wypłacane od razu przez ZUS. Proces jest podzielony na dwa etapy, a to, kto płaci, zależy od wieku pracownika i długości nieobecności.

Wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy

Pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w ciągu roku kalendarzowego opłaca pracodawca z własnych środków. Dla pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, limit ten jest krótszy i wynosi 14 dni w ciągu roku kalendarzowego.

Uwaga! Limit 33 lub 14 dni resetuje się z początkiem każdego roku kalendarzowego, pod warunkiem że 31 grudnia pracownik pobierał wynagrodzenie chorobowe (a nie zasiłek).

Zasiłek chorobowy z ZUS

Od 34. dnia niezdolności do pracy (lub od 15. dnia u pracowników 50+) wypłacany jest zasiłek chorobowy, finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasady wypłaty:

• Pracodawca zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych (stan na 30 listopada poprzedniego roku) – wypłaca zasiłek i rozlicza się z ZUS.
• Pracodawca zatrudniający do 20 ubezpieczonych – zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS.

Ile wynosi zasiłek chorobowy?

• 80% podstawy wymiaru – standardowa stawka za czas choroby,
• 100% podstawy wymiaru – w przypadku choroby w ciąży, wypadku przy pracy, choroby zawodowej lub poddania się badaniom dla dawców komórek, tkanek i narządów,
• 70% podstawy wymiaru – za czas pobytu w szpitalu (z wyjątkami jak ciąża).

Podstawa prawna: art. 92 Kodeksu pracy; art. 11 ustawy zasiłkowej.

Jak liczyć okres zasiłkowy 182 dni – praktyczne zasady

Obliczanie okresu zasiłkowego bywa źródłem wielu nieporozumień. Oto najważniejsze reguły:

Do jednego okresu zasiłkowego wlicza się:

• wszystkie dni nieprzerwanej niezdolności do pracy (w tym soboty, niedziele i święta),
• kolejne zwolnienia lekarskie, jeśli przerwa między nimi nie przekracza 60 dni – niezależnie od rodzaju choroby,
• dzień, w którym pracownik przepracował część dnia, a następnie otrzymał L4 na ten sam dzień.

Do okresu zasiłkowego nie wlicza się:

• niezdolności do pracy przypadającej w tzw. okresie wyczekiwania na zasiłek (30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym, 90 dni przy dobrowolnym),
• dni zwolnienia z tytułu opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny (to osobna pula).

Ważne! Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje zasada, że do jednego okresu zasiłkowego sumuje się wszystkie choroby – niezależnie od diagnozy. Wcześniej zmiana rodzaju choroby mogła otwierać nowy okres zasiłkowy. Dziś jedynym sposobem na „reset” jest przerwa powyżej 60 dni.

Ile dni L4 od psychiatry? Zwolnienie lekarskie na zaburzenia psychiczne

Zwolnienie lekarskie od psychiatry jest traktowane dokładnie tak samo jak L4 od lekarza każdej innej specjalności. Obowiązują identyczne limity:

• maksymalnie 182 dni w jednym okresie zasiłkowym,
• wynagrodzenie chorobowe przez 33 dni (lub 14 dni dla osób 50+),
• zasiłek chorobowy w wysokości 80% podstawy wymiaru.

Jedyną istotną różnicą jest możliwość wystawienia zwolnienia z datą wsteczną. O ile standardowe L4 może być wystawione maksymalnie na 3 dni wstecz, to psychiatra nie podlega temu ograniczeniu – jeśli stwierdzi, że stan psychiczny pacjenta uniemożliwiał wcześniejszy kontakt z lekarzem, może wystawić zwolnienie nawet na kilka czy kilkanaście dni wstecz.

W 2025 roku ZUS odnotował wzrost liczby zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych o 51% – do 1,8 mln. W związku z tym w 2026 roku zwolnienia psychiatryczne podlegają takim samym zasadom kontroli jak pozostałe L4.

Przykład: Pani Anna, 35-letnia pracownica biurowa, została zdiagnozowana z depresją i zaburzeniami lękowymi. Psychiatra wystawił jej L4 na 30 dni. Po tym czasie zwolnienie zostało przedłużone o kolejne 60 dni. Łącznie Pani Anna przebywała na L4 od psychiatry przez 120 dni – w tym czasie przez pierwsze 33 dni wynagrodzenie wypłacał pracodawca, a od 34. dnia zasiłek chorobowy finansował ZUS. Pracodawca nie został poinformowany o rodzaju choroby – na e-ZLA widoczny był jedynie okres zwolnienia.

Co po 182 dniach? Świadczenie rehabilitacyjne i inne opcje

Wyczerpanie 182-dniowego okresu zasiłkowego nie musi oznaczać końca wsparcia finansowego. Pracownik, który nadal jest niezdolny do pracy, ma kilka ścieżek postępowania.

Świadczenie rehabilitacyjne

Jeśli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik nadal jest niezdolny do pracy, ale rokuje powrót do zdrowia, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Przysługuje ono maksymalnie przez 12 miesięcy.

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego:

• 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego – przez pierwsze 3 miesiące,
• 75% podstawy – za pozostały okres,
• 100% podstawy – jeśli niezdolność przypada w okresie ciąży.

Jak złożyć wniosek?

Wniosek ZNp-7 należy złożyć do ZUS na 6 tygodni przed zakończeniem okresu pobierania zasiłku chorobowego. Do wniosku trzeba dołączyć:

• ZUS OL-9 – zaświadczenie o stanie zdrowia (wypełnia lekarz prowadzący),
• ZUS OL-10 – wywiad z miejsca pracy (nie dotyczy przedsiębiorców),
• Z-3 – zaświadczenie płatnika składek (w przypadku pracownika) lub Z-3a (inny ubezpieczony).

Renta z tytułu niezdolności do pracy

Jeśli lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że pracownik nie rokuje powrotu do zdrowia, świadczenie rehabilitacyjne nie zostanie przyznane. W takiej sytuacji możliwe jest złożenie wniosku o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Zwolnienie pracownika po wyczerpaniu L4

Po wyczerpaniu 182 dni zasiłku chorobowego i ewentualnym nieotrzymaniu świadczenia rehabilitacyjnego kończy się ochrona pracownika przed zwolnieniem. Pracodawca może wówczas:

• rozwiązać umowę za wypowiedzeniem z powodu długotrwałej nieobecności,
• rozwiązać umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1b Kodeksu pracy (bez winy pracownika).

Uwaga! Ochrona przed zwolnieniem nie ustaje w przypadku osób objętych szczególną ochroną – np. kobiet w ciąży, chronionych działaczy związkowych czy pracowników w okresie ochrony przedemerytalnej.

Ile dni L4 po ustaniu zatrudnienia?

Zasiłek chorobowy może przysługiwać także po zakończeniu stosunku pracy, jeśli niezdolność do pracy powstała w trakcie trwania ubezpieczenia lub wkrótce po jego ustaniu.

Kluczowe zasady:

• Zasiłek po ustaniu zatrudnienia wypłacany jest maksymalnie przez 91 dni.
• Wyjątek: niezdolność spowodowana gruźlicą lub przypadająca w okresie ciąży – tu obowiązuje pełny okres zasiłkowy (270 dni).
• Niezdolność do pracy musi trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni.

Podstawa prawna: art. 7 ustawy zasiłkowej.

Ile dni L4 na opiekę nad dzieckiem lub członkiem rodziny?

Zwolnienia z tytułu opieki liczone są osobno i nie zmniejszają standardowego limitu 182 dni choroby pracownika. W ciągu roku kalendarzowego przysługują:

• 60 dni – opieka nad chorym dzieckiem do 14. roku życia,
• 30 dni – opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym do ukończenia 18 lat,
• 14 dni – opieka nad chorym dzieckiem powyżej 14. roku życia lub innym chorym członkiem rodziny.

Ważne! Łączny limit na opiekę nad wszystkimi członkami rodziny wynosi 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby dzieci czy osób wymagających opieki.

Nowe przepisy dotyczące L4 od kwietnia 2026 roku

Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które wprowadziły istotne zmiany w zasadach korzystania ze zwolnień lekarskich. Zmiany nie dotyczą długości okresu zasiłkowego (nadal 182 lub 270 dni), ale doprecyzowują inne kwestie.

Co się zmieniło?

Definicja pracy zarobkowej na L4 – nowelizacja precyzuje, że utrata zasiłku następuje, gdy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności. Dopuszczalne są jednak sporadyczne czynności zawodowe wynikające z istotnych okoliczności (np. pilne podpisanie dokumentu), o ile nie wynikają z polecenia pracodawcy.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia – nowe przepisy wyraźnie rozróżniają codzienne czynności (zakupy, wizyta w aptece) od aktywności, która utrudnia lub wydłuża leczenie. Codzienne czynności są dozwolone. Działania takie jak remonty czy intensywna turystyka mogą skutkować utratą zasiłku.

Rozszerzone uprawnienia kontrolerów ZUS – kontrolerzy zyskali prawo do legitymowania osób kontrolowanych oraz żądania dokumentacji medycznej. Brak usprawiedliwienia nieobecności podczas kontroli może skutkować uznaniem zwolnienia za wykorzystywane niezgodnie z celem.

Od 1 stycznia 2027 r. planowane jest wprowadzenie kolejnej zmiany – osoby pracujące na kilku etatach będą mogły korzystać ze zwolnienia lekarskiego u jednego pracodawcy, jednocześnie pracując u drugiego (o ile stan zdrowia na to pozwala).

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.

Przykład z życia – jak liczyć dni na L4?

Przykład: Pan Marek, 42-letni pracownik produkcji, w lutym 2026 roku doznał urazu kręgosłupa. Lekarz wystawił mu L4 na 45 dni. W tym czasie:

• Przez pierwsze 33 dni pracodawca wypłacał wynagrodzenie chorobowe (80% podstawy),
• Od 34. dnia Pan Marek zaczął otrzymywać zasiłek chorobowy z ZUS (80% podstawy).

Po 45 dniach wrócił do pracy na 3 tygodnie, ale ból powrócił i otrzymał kolejne L4 na 60 dni. Ponieważ przerwa między zwolnieniami wynosiła tylko 21 dni (mniej niż 60), ZUS zsumował oba okresy: 45 + 60 = 105 dni z puli 182 dni. Panu Markowi pozostało jeszcze 77 dni okresu zasiłkowego.

Gdyby Pan Marek wrócił do pracy na co najmniej 61 dni, okres zasiłkowy liczyłby się od nowa.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Podsumowanie

Maksymalny czas, przez który możesz przebywać na zwolnieniu lekarskim i pobierać świadczenia chorobowe, wynosi 182 dni (lub 270 dni w przypadku ciąży i gruźlicy). Po wyczerpaniu tego okresu nie zostajesz bez opcji – świadczenie rehabilitacyjne lub renta z tytułu niezdolności do pracy to realne ścieżki dalszego wsparcia. Pamiętaj, aby wniosek o świadczenie rehabilitacyjne złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem – najlepiej 6 tygodni przed końcem zasiłku chorobowego.

Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej sytuacji, skonsultuj się z działem kadr lub bezpośrednio z ZUS. Każdy przypadek jest indywidualny, a terminowe złożenie dokumentów może zadecydować o ciągłości wypłaty świadczeń.

Źródła:

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego v razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636, z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 53, art. 92 (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141, z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zus.pl
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – gov.pl