Przebywasz na zwolnieniu lekarskim i zastanawiasz się, czy możesz pojechać do rodziny, wyjechać do innego miasta albo nawet za granicę? Przepisy na to pozwalają, ale pod określonymi warunkami. Kluczowe jest, aby nie naruszać celu zwolnienia – czyli powrotu do zdrowia – oraz dopełnić obowiązku poinformowania odpowiednich instytucji o każdej zmianie miejsca pobytu. Poniższy artykuł wyjaśnia krok po kroku, co wolno, czego nie wolno i co trzeba zgłosić podczas L4.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy można zmienić miejsce pobytu podczas zwolnienia lekarskiego.
- Jakie obowiązki ma pracownik wobec ZUS i pracodawcy przy zmianie adresu.
- W jakim terminie i w jaki sposób zgłosić zmianę miejsca pobytu.
- Czy wyjazd za granicę na L4 jest dopuszczalny.
- Jak zmieniły się przepisy od 13 kwietnia 2026 r.
Co oznacza miejsce pobytu na zwolnieniu lekarskim?
Przez miejsce pobytu ubezpieczonego rozumie się miejsce faktycznego przebywania podczas niezdolności do pracy – nie musi być ono tożsame z miejscem zameldowania ani adresem zamieszkania. Lekarz wystawiający zaświadczenie lekarskie (e-ZLA) wpisuje ten adres do dokumentacji – dlatego już w momencie wizyty należy podać lekarzowi aktualny adres pobytu w trakcie przebywania na zwolnieniu. Jeśli np. planujesz od razu po wystawieniu L4 pojechać do rodziny w innym mieście, wskaż ten adres lekarzowi na początku – unikniesz późniejszych formalności.
Obowiązek informowania o miejscu pobytu
Z dniem 1 stycznia 2019 r. na ubezpieczonych nałożony został obowiązek informowania o miejscu pobytu w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. Oznacza to, że adres wskazany w e-ZLA jest dla ZUS i pracodawcy adresem, pod którym może zostać przeprowadzona ewentualna kontrola. Jeśli adres w rzeczywistości jest inny niż wpisany w zwolnieniu, pracownik powinien niezwłocznie to zgłosić.
Zmiana miejsca pobytu w trakcie zwolnienia lekarskiego
Tak – zmiana miejsca pobytu podczas L4 jest możliwa i dopuszczalna prawnie. Wynika to wprost z przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Pracownik, który w trakcie korzystania ze zwolnienia zmienia miejsce pobytu, ma obowiązek:
- Poinformować ZUS – nie później niż w ciągu 3 dni od dnia zmiany miejsca pobytu, zgodnie z art. 59 ust. 5e ww. ustawy.
- Poinformować pracodawcę – niezwłocznie, a najpóźniej w ciągu 3 dni od zmiany, na podstawie art. 59 ust. 5d tej samej ustawy.
- Podać nowy adres – upewniając się, że jest on aktualny i możliwy do weryfikacji podczas ewentualnej kontroli ZUS.
Ważne! Termin 3 dni liczy się od dnia faktycznej zmiany miejsca pobytu, a nie od dnia planowanego wyjazdu.
Jak zgłosić ZUS zmianę adresu pobytu podczas L4?
Zgłoszenia zmiany miejsca pobytu do ZUS można dokonać na kilka sposobów:
- Przez internet – za pomocą formularza POG (Pismo Ogólne do ZUS) w systemie PUE ZUS – to najwygodniejsza i najszybsza metoda.
- Telefonicznie – dzwoniąc na infolinię ZUS.
- Osobiście – w dowolnej placówce ZUS.
Uwaga! Formularz ZUS Z-15E służy do zmiany adresu zamieszkania na stałe. Do tymczasowej zmiany miejsca pobytu podczas L4 używaj formularza POG.
Jak poinformować pracodawcę o zmianie miejsca pobytu?
Pracodawcę należy powiadomić niezwłocznie, w sposób ustalony wewnętrznie w zakładzie pracy. Jeśli pracodawca nie określił szczególnego trybu, pracownik może skorzystać z:
- kontaktu telefonicznego,
- osobistego poinformowania,
- poinformowania przez inną osobę,
- wiadomości e-mail lub SMS,
- listu (liczy się data stempla pocztowego).
Wyjazd za granicę podczas L4
Wyjazd za granicę w trakcie zwolnienia lekarskiego jest dopuszczalny, jeśli:
- nie koliduje z celem zwolnienia (tj. leczeniem i rekonwalescencją),
- pracownik powiadomi ZUS i pracodawcę o zmianie adresu pobytu w ciągu 3 dni,
- lekarz prowadzący nie widzi medycznych przeciwwskazań do wyjazdu (najlepiej uzyskać pisemne zaświadczenie).
Przykład: Pani Marta przebywa na L4 z powodu złamania nogi i otrzymała zwolnienie ze wskazaniem „chory może chodzić” (czyli z kodem 2). Chce pojechać do rodziców do innego województwa na czas rekonwalescencji. Może to zrobić – przy wystawianiu zwolnienia podaje lekarzowi adres rodziców jako miejsce pobytu. Jeśli wyjazd nastąpi już po wystawieniu e-ZLA, ma 3 dni na powiadomienie ZUS (przez PUE ZUS) i pracodawcy.
Uwaga! Sam wyjazd zagraniczny – jeśli lekarz go akceptuje i nie ma charakteru turystycznego – nie jest podstawą do odebrania zasiłku chorobowego. Jednak ZUS może żądać uzasadnienia takiego wyjazdu.
L4 w ciąży a zmiana miejsca pobytu
Kobiety w ciąży na zwolnieniu lekarskim mają dokładnie te same obowiązki co pozostałe osoby ubezpieczone – zmiana miejsca pobytu musi być zgłoszona do ZUS i pracodawcy w ciągu 3 dni. Warto pamiętać, że kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich obejmuje wszystkich ubezpieczonych, w tym kobiety w ciąży.
Zmiany przepisów od 13 kwietnia 2026 r.
Od 13 kwietnia 2026 r. weszły w życie zmienione przepisy na mocy ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26). Kluczowe zmiany dotyczące miejsca pobytu:
| Kwestia | Przepisy do 12.04.2026 | Przepisy od 13.04.2026 |
|---|---|---|
| Przebywanie poza adresem pobytu | Stanowiło odrębną przesłankę utraty zasiłku | Usunięto tę przesłankę – samo przebywanie poza adresem nie powoduje już utraty zasiłku |
| Utrata zasiłku | Trzy przesłanki, m.in. inny adres pobytu | Dwie przesłanki: praca zarobkowa lub aktywność niezgodna z celem zwolnienia |
| Obowiązek informowania o zmianie adresu | Tak, 3 dni | Bez zmian – nadal obowiązuje termin 3 dni |
Ważne! Zrezygnowanie z przesłanki „przebywania poza wskazanym adresem” jako powodu utraty zasiłku nie zwalnia pracownika z obowiązku zgłoszenia zmiany miejsca pobytu. Obowiązek informacyjny wobec ZUS i pracodawcy nadal w pełni obowiązuje.
Co grozi za niezgłoszenie zmiany miejsca pobytu?
Jeśli podczas kontroli ZUS lub pracodawcy okaże się, że pracownik przebywa pod innym adresem niż wskazany, a nie dopełnił obowiązku informacyjnego, może to skutkować:
- utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy (jeśli ZUS uzna, że aktywność była niezgodna z celem zwolnienia),
- koniecznością zwrotu niesłusznie pobranego zasiłku – ZUS może zażądać jego zwrotu,
- negatywną oceną prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy mogę pojechać do rodziny na zwolnieniu lekarskim?
Czy muszę zgłaszać ZUS każdą zmianę adresu podczas L4?
Czy ZUS może sprawdzić, gdzie przebywam podczas L4?
Czy wyjazd za granicę na L4 pozbawia mnie zasiłku?
Co się zmieniło od 13 kwietnia 2026 r. w kwestii miejsca pobytu?
Jak podać lekarzowi adres pobytu podczas L4 w ciąży?
Warto zapamiętać
- Zmiana miejsca pobytu na L4 jest dopuszczalna, ale wymaga powiadomienia ZUS i pracodawcy w ciągu 3 dni od faktycznej zmiany adresu.
- Od 13 kwietnia 2026 r. samo przebywanie poza wskazanym adresem nie jest już osobną przesłanką utraty zasiłku – zasiłek traci się za pracę zarobkową lub aktywność niezgodną z celem zwolnienia.
- Wyjazd za granicę jest możliwy, o ile nie koliduje z celem leczenia i zostanie zgłoszony – warto uzyskać pisemną zgodę lekarza.
- Zgłoszenia do ZUS najwygodniej dokonać przez PUE ZUS – formularz POG.
Podsumowanie
Przepisy nie zabraniają zmiany miejsca pobytu podczas zwolnienia lekarskiego – czy to wyjazdu do rodziny, przeprowadzki na czas rekonwalescencji, czy wyjazdu za granicę. Kluczowe jest, aby pamiętać o obowiązku informacyjnym: 3 dni na powiadomienie ZUS i pracodawcy to nieprzekraczalny termin. Nowelizacja z 2026 r. złagodziła przepisy, eliminując automatyczną utratę zasiłku za sam fakt przebywania poza wskazanym adresem – jednak obowiązek zgłoszenia zmiany miejsca pobytu nadal obowiązuje w pełni. Działaj zgodnie z przepisami i ciesz się spokojem podczas rekonwalescencji.
Źródła:
- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501, z późn. zm.), art. 59 ust. 5d i 5e
- Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26)
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy
- ZUS – oficjalne komunikaty i informacje: zus.pl
